ისტორიისა და მითოლოგიის ანალებში, რამდენიმე ამბავი იპყრობს ადამიანთა წარმოსახვას ისე, როგორც ატლანტიდის ამბავი. ეს ლეგენდარული ქალაქი, რომელიც სავარაუდოდ ზღვის სიღრმეშია ჩაძირული, საუკუნეების განმავლობაში იწვევს გაუთავებელ დისკუსიებს, კვლევებსა და სპეკულაციებს. იყო თუ არა ატლანტიდა რეალური ადგილი, აყვავებული ცივილიზაცია მაღალგანვითარებული ტექნოლოგიებითა და კულტურით, რომელიც ერთ დღესაც სამუდამოდ გაქრა, თუ უბრალოდ ფილოსოფიური იგავი, რომელიც ბერძენმა ფილოსოფოსმა პლატონმა შექმნა? მოდით, ჩავუღრმავდეთ ამ მომხიბლავ ლეგენდას და გამოვიკვლიოთ მისი შესაძლო წარმოშობა და გავლენა.

ატლანტიდის წარმოშობა: პლატონის მონათხრობი

ატლანტიდის შესახებ ყველაზე ადრეული და დეტალური ცნობები მოცემულია პლატონის დიალოგებში, „ტიმეოსი“ და „კრიტიასი“, რომლებიც დაიწერა დაახლოებით ძვ. წ. 360 წელს. პლატონი აღწერს ატლანტიდას, როგორც დიდებულ საზღვაო ძალას, რომელიც არსებობდა ათასობით წლით ადრე მის დრომდე, „ჰერკულესის სვეტების“ (გიბრალტარის სრუტე) მიღმა. მისი მონათხრობის მიხედვით, ატლანტიდელები იყვნენ ღმერთი პოსეიდონის შთამომავლები და ფლობდნენ უზარმაზარ სიმდიდრეს, მოწინავე არქიტექტურას, დახვეწილ სოციალურ სისტემას და ძლიერ არმიას.

პლატონი დეტალურად აღწერს ქალაქის სტრუქტურას: ცენტრალური კუნძული გარშემორტყმული კონცენტრირებული წყლისა და მიწის რგოლებით, რომლებიც დაკავშირებული იყო არხებითა და ხიდებით. ატლანტიდის დედაქალაქი გაფორმებული იყო ოქროთი, ვერცხლით, სპილენძითა და იშვიათი ლითონებით, მისი სასახლეები და ტაძრები კი საოცარი სილამაზითა და სიდიადით გამოირჩეოდა.

თავდაპირველად, ატლანტიდელები იყვნენ სამართლიანი და სათნო ხალხი, მაგრამ დროთა განმავლობაში ისინი გაფუჭდნენ სიხარბითა და ძალაუფლების წყურვილით. მათი იმპერიალისტური ამბიციები გაიზარდა და მათ სცადეს საბერძნეთისა და ეგვიპტის დაპყრობა. საბოლოოდ, ათენელებმა შეაჩერეს მათი წინსვლა, რაც ატლანტიდის დაცემის დასაწყისი გახდა.

პლატონის თანახმად, ღმერთებმა, განრისხებულებმა ატლანტიდელთა ზნეობრივი დაცემით, გადაწყვიტეს მათი დასჯა. „ერთ საბედისწერო დღესა და ღამეს“, მიწისძვრებისა და წყალდიდობების სერიამ მთლიანად შთანთქა ატლანტიდა ზღვის სიღრმეებში, გაქრა ერთ მომენტში და სამუდამოდ დაკარგა.

რეალობა თუ მითი? ატლანტიდის საძიებლად

პლატონის დროიდან მოყოლებული, ატლანტიდის ამბავი ათასობით ადამიანს ატყვევებდა, რაც იწვევდა გაუთავებელ დებატებს მისი არსებობის შესახებ.

• მხარდამჭერები ხშირად მიუთითებენ პლატონის აღწერების დეტალურობაზე, როგორც მტკიცებულებაზე, რომ ის რეალურ ადგილს ეფუძნებოდა. ისინი ასევე აღნიშნავენ სხვადასხვა უძველესი კულტურის მითებსა და ლეგენდებს დატბორილი ქალაქების ან დაკარგული ცივილიზაციების შესახებ, როგორც ატლანტიდის იდეის დადასტურებას.

• სკეპტიკოსები ამტკიცებენ, რომ პლატონი ატლანტიდას იყენებდა, როგორც ალეგორიას, რათა წარმოეჩინა მისი იდეალური სახელმწიფო და გაეკრიტიკებინა ათენის საზოგადოების ნაკლოვანებები. მათთვის, ატლანტიდა იყო ფილოსოფიური ინსტრუმენტი და არა ისტორიული ფაქტი.

შესაძლო ადგილმდებარეობები და თეორიები

მიუხედავად იმისა, იყო თუ არა ატლანტიდა რეალური, ადამიანები საუკუნეების განმავლობაში ცდილობდნენ მისი ადგილმდებარეობის დადგენას. უამრავი თეორია არსებობს, რომლებიც მოიცავს მსოფლიოს სხვადასხვა კუთხეს:

1. სანტორინი (თერა): ეგეოსის ზღვაში მდებარე ეს ვულკანური კუნძული ხშირად მოიხსენიება, როგორც ატლანტიდის ყველაზე სავარაუდო კანდიდატი. დაახლოებით ძვ. წ. 1600 წელს, თერას მასიურმა ვულკანურმა ამოფრქვევამ გამოიწვია კუნძულის დიდი ნაწილის ჩაძირვა და უზარმაზარი ცუნამი, რამაც შესაძლოა გაანადგურა მინოური ცივილიზაცია. ამოფრქვევის მასშტაბები და მისი შედეგები ემთხვევა პლატონის აღწერილობას კატასტროფული მოვლენის შესახებ, რომელმაც ატლანტიდა გაანადგურა.

2. აზორის კუნძულები/კანარის კუნძულები: ზოგიერთი მკვლევარი ვარაუდობს, რომ ატლანტიდა შეიძლება მდებარეობდეს ატლანტის ოკეანის ამ რეგიონებში, რაც შეესაბამება პლატონის გეოგრაფიულ მინიშნებებს „ჰერკულესის სვეტების“ მიღმა.

3. ბიმინის გზა: ბაჰამის კუნძულებთან, ბიმინის წყალქვეშ აღმოჩენილი ქვის წარმონაქმნები, რომლებიც კარგად დაგებულ გზას ჰგავს, ზოგიერთს აფიქრებინებს, რომ ეს შესაძლოა ატლანტიდის ნაწილი იყოს. თუმცა, მეცნიერთა უმეტესობა მიიჩნევს, რომ ეს ბუნებრივი გეოლოგიური წარმონაქმნებია.

4. ანტარქტიდა: ერთ-ერთი უფრო ექსტრავაგანტული თეორია ვარაუდობს, რომ ატლანტიდა შესაძლოა იმყოფებოდეს ანტარქტიდის ყინულის ქვეშ. ეს თეორია ეფუძნება იდეას, რომ კონტინენტი ერთ დროს უფრო თბილი იყო და მოწინავე ცივილიზაციას შეეძლო იქ არსებობა, სანამ ის ყინულით დაიფარებოდა.

5. რიშატის სტრუქტურა (საჰარის უდაბნო): "საჰარის თვალი" ან რიშატის სტრუქტურა, მავრიტანიაში მდებარე გეოლოგიური წარმონაქმნი, ზოგიერთი ენთუზიასტის აზრით, შეიძლება იყოს ატლანტიდა, რადგან მისი კონცენტრირებული რგოლები პლატონის აღწერას ჰგავს.

ატლანტიდის მემკვიდრეობა

მიუხედავად იმისა, რომ ატლანტიდის ფიზიკური არსებობა დადასტურებული არ არის, მისი გავლენა კულტურაზე, ხელოვნებასა და მეცნიერებაზე უდავოა. ატლანტიდა გახდა დაკარგული სამყაროს, უძველესი სიბრძნისა და კატასტროფული განადგურების სიმბოლო. ის შთააგონებდა უამრავ წიგნს, ფილმს, სატელევიზიო შოუსა და ვიდეო თამაშს, რაც აგრძელებს ადამიანთა წარმოსახვის გაღვივებას.

ატლანტიდის ლეგენდა გვახსენებს ცივილიზაციების სისუსტეს, ბუნების ძალას და ადამიანის უნარს, შექმნას და გაანადგუროს. ის ასევე ასახავს ჩვენს მარადიულ სწრაფვას აღმოჩენისა და უცნობის ამოხსნისკენ. მიუხედავად იმისა, აღმოვაჩენთ თუ არა ოდესმე ატლანტიდას, მისი ამბავი სამუდამოდ დარჩება ერთ-ერთ ყველაზე მომხიბლავ და იდუმალ ლეგენდად ისტორიაში.